Banh tieu - Vietnamese doughnuts

Het was voor mij weer tijd om iets zoets te maken, maar niet te zoet, en iets Vietnamees. Soms heb ik ineens zo'n ingeving, dan moet er iets gemaakt worden ;)
Dit keer werd het banh tieu (of, even 'netjes' geschreven: bánh tiêu): een soort van doughnut, gefrituurd brood dat aan de binnenkant hol is.
Lekker met een kop koffie of melk, als ontbijt of tussendoortje.

Banh tieu

Ze zijn het lekkerste als je ze gelijk eet. Als ze afkoelen, worden ze plat en vettig. Verwarm ze dan voor het eten even in de magnetron (op een keukenpapiertje) of in de oven op 180 graden Celsius. Het heeft wel wat van een oliebol.

Wat heb je nodig (16 stuks):

• 400 gram bloem
• 210 ml water, handwarm
• 70 gram suiker
• 1 tl zout
• 1 tl gist
• 1 tl bakpoeder
• sesamzaadjes (ongeveer 5 el)
• zonnebloemolie om te frituren

Wat moet je doen:
Doe de bloem, water, suiker, zout, gist en bakpoeder in de broodbakmachine, volgens de aanwijzingen van de fabrikant. Kies voor het deegprogramma en laat de machine z'n werk doen :)
Als het programma klaar is (dat duurt bij mij 1,5 uur), haal je het deeg uit de machine en kneed je het door. Het deeg mag nu niet plakken en voelt zacht aan. Verdeel het deeg in 16 balletjes (elk zo'n 44 gram). 
Doe de sesamzaadjes in een kommetje en rol elk balletje door de zaadjes. Druk de balletjes een beetje plat en leg op een bord. Dek ze af met een theedoek en laat ze nog 20 minuten rusten.
Rol de balletjes na 20 minuten uit met een deegroller, tot ongeveer een halve cm dik. De sesamzaadjes worden zo in het deeg  gedrukt.
Verhit dan de olie tot ongeveer 180 graden Celsius, of tot er direct belletjes verschijnen als je een bamboe eetstokje in de olie steekt. Leg voorzichtig 1 banh tieu in de hete olie en wentel hem in de olie. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld een sleef (zo'n fijn grote lepel met gaatjes erin...is daar een ander woord voor? Ik krijg nu een rood streepje onder 'sleef' :P). Als de banh tieu helemaal rond is en mooi goudbruin, haal je hem uit de olie en laat je hem uitlekken op keukenpapier. Frituur zo alle banh tieu.
Serveer direct.

Hier zie je dat de banh tieu dik is geworden. In de olie zijn ze nog dikker en ronder.

Tips:

• Ik gebruikte een broodbakmachine voor het gemak, je kunt het deeg ook prima met de hand maken. Als je het deeg gevormd hebt tot een gladde bal, dek je het deeg af met een theedoek en zet je het op een warme plaats. Laat ongeveer een uur rijzen, tot de bal duidelijk groter is geworden. Ga daarna verder met het uitrollen van het deeg.
• Voor extra smaak kun je een theelepel 5-kruidenpoeder toevoegen, of voor een Nederlands tintje: een theelepel speculaaskruiden.
• Omdat de banh tieu hol is, kun je er een vulling in doen. In Vietnam wordt dat met een banh bo gedaan (hoewel ik dat nog nooit gezien heb), maar een schepje jam is ook erg lekker :)

Zelfgemaakte speculaas: de speculaasplank

Hoewel de temperaturen me nu niet echt aanstaan, geniet ik wel van alle warme smaken en gerechten die we nu weer kunnen eten. Speculaas is ook zoiets. Natuurlijk kun je het hele jaar door speculaas kopen, maar nu past het beter, op de een of andere manier.

In een tweedehands winkel heb ik eens een speculaasplank opgedoken en op Koninginnedag dit jaar vond ik er nog 1 met iets grotere vormen. Als je dan ook nog een mix voor speculaas hebt, dan is de keuze snel gemaakt. De mix die ik gebruikte, komt van een molen. Lekker! Sommige mixen zijn gewoon makkelijker om te kopen: vorig jaar heb ik speculaas gemaakt zonder mix, maar die was lang niet zo lekker als dit jaar...

Speculaasjes warm uit de oven

Omdat ik het zelf altijd vervelend vind om een recept te lezen en te ontdekken dat je een pakje nodig hebt, geef ik dit keer geen recept, maar wel uitleg over speculaas en de speculaasplank!

Eerst heb ik eens gekeken naar de herkomst van het woord 'speculaas'. Daar zijn verschillende verklaringen voor te vinden, overigens allen met onvoldoende zekerheid. Mogelijk is speculaas een samentrekking van de woorden 'spek' (suikergoed) en 'klaas' (Sinterklaas). Speculaas zou dan betekenen: sinterklaaskoek. Een andere verklaring is dat speculaas afstamt van het woord 'speculatie' (net zoals we nu zowel relatie als relaas kennen). Hierdoor worden nog twee opties mogelijk.
Het woord 'speculatie' wordt door de dames Wollf en Deken veelvuldig gebruikt in de door hen geschreven boeken, zoals in 'Brieven van Abraham Blankaart' (1790). Hierin zegt Blankaart bijvoorbeeld: "Ik heb er m'n spikkelatie aan." en bedoelt daarmee: ik heb er zin in. Speculatie betekende in die tijd zoiets als 'zin, welbehagen' maar ook 'verdenking, vermoeden'. Over de koppeling tussen de koek en de naam is dan nog wel wat verwarring: betekent het dan 'koekje dat iedereen lust' of is het een koekje voor de fijnproevers, de rijke mensen?
Tot slot is er nog de verbinding met het Latijnse woord 'speculari', dat 'van bovenaf gadeslaan' betekent. Speculum werd gebruikt om bedrukte stof aan te duiden. De naam 'speculaas' voor het koekje hangt dan samen met de speculaasplank: het koekje is een afdruk van deze plank.

Ik vind het toch wel boeiend, deze informatie. We gebruiken woorden elke dag, maar staan eigenlijk niet stil bij de herkomst. Wat betreft de herkomst van speculaas vind ik de laatste mogelijkheid het meest realistisch. Die was mij trouwens ook niet helemaal onbekend ;)

Speculaasplanken kun je in allerlei soorten krijgen. Grote vormen (poppen) of planken met meerdere kleine vormen. Ik heb zelf 2 planken met kleine vormen. Beiden bevatten traditionele vormen zoals het molentje, maar er staan ook wat bijzondere vormen op. Volgens mijn nichtje is er bijvoorbeeld ook een prullenbak bij, ik houd het maar op een mandje... (eerste plaatje, midden-boven). En wat te denken van een eekhoorn (eerste plaatje, midden-onder)? En er is ook nog een vormpje met een poppetje en een boom ofzo (eerste plaatje, linksonder). Maar, deze vind ik wel heel leuk: een echt skutsje.

Speculaas skutsje

Als je een nieuwe plank koopt, is het belangrijk om de plank eerst in te vetten met wat olie. De olie trekt in de plank en plakt daardoor minder. Ik vind het zelf wel handig om toch ook bloem te gebruiken, anders krijg ik de koekjes bijna niet uit de vorm! Ik gebruik rijstbloem (geen kleefrijstmeel) en dat werkt erg fijn. Niet teveel gebruiken, anders krijg je witte koekjes ;) Door de koekjes op de bakplaat nog met wat ei te besmeren, werk je het restje bloem weg en krijg je mooie, goudbruine koekjes.

Als je de plank hebt bestoven met bloem, druk je voorzichtig wat deeg in de vormpjes. Het geeft niet als het deeg 'over' het vormpje heen gaat (zie onderstaand plaatje).

Speculaasplank gevuld, bovenaan nog een niet uitgesneden vormpje

Als je alle vormpjes hebt gevuld, ga je met een mes horizontaal over de plank, zodat je het overtollige deeg wegsnijdt. Tik nu met de plank op het aanrecht om de speculaasjes los te maken. Help eventueel door met een mesje voorzichtig een hoekje van het koekje te pakken en dat los te trekken. Als je genoeg bloem hebt gebruikt, moet dit heel gemakkelijk gaan.
Is het een hopeloze zaak, trek dan gewoon alle deeg eruit, bestuif de plank met bloem en begin opnieuw. Op een gegeven moment weet je hoeveel bloem je moet gebruiken en gaat het best vlot.

Bak de koekjes volgens de aanwijzingen in het recept. Na het bakken zijn ze nog een beetje zacht, laat ze daarom op een rooster afkoelen en hard worden. Ik gebruikte een kaasschaaf om de koekjes van de bakplaat naar het rooster te verplaatsen.

Tips:

• De informatie over de etymologie van Speculaas vond ik hier.
• Wil je iets lezen van Betje Wolff en Aagje Deken? De boeken staan tegenwoordig online! Kijk bijvoorbeeld eens hier.
• Speculaasplanken kun je tegenwoordig op veel plekken krijgen, met name online. Ook bij de molen heb ik eens een (grote) speculaasplank gezien.

Magnetronmaaltijd zonder pakjes of bakjes

Zo af en toe is een snelle magnetronmaaltijd heel erg handig. Helaas houdt de smaak van die bakjes eten vaak niet over...
Gelukkig kun je ook zelf een magnetronmaaltijd bereiden, die smaakvol is en toch in zo'n 20 minuten op tafel staat! Je kunt het zelfs nog sneller bereiden, ik heb een aantal tips onder het recept geplaatst. Inspiratie voor dit recept vond ik hier.

Magnetronmaaltijd: verse broccoli, aardappelen en gerookte makreel

Dat ziet er toch kleurrijk uit?

Wat heb je nodig voor aardappelsalade met broccoli en makreel (3 personen):

• 600 gram aardappelen
• 500 gram broccoli
• 1 gerookte makreel
• flinke scheut limoenolie
• 2 el roomkaas
• 2 tl dille
• peper en zout

Wat moet je doen:
Schil de aardappelen en snijd ze in kleine stukjes (ongeveer 2x2 cm). Spoel ze om en doe ze in een ruime kom. Giet er een beetje water bij en dek af met magnetronfolie (of vershoudfolie waar je gaatjes in prikt). Zet de kom 6 minuten op vol vermogen in de magnetron, schep de aardappelen om en zet nog 3 minuten in de magnetron. Schep de aardappelen weer om en check of ze gaar zijn. Zet ze anders nog een minuutje in de magnetron.
Maak ondertussen de dressing voor de aardappelen: Roer de olie, roomkaas en dille door elkaar.
Schep de dressing door de warme aardappelen. Breng verder op smaak met zout en peper. Laat afkoelen.
Snijd de broccoli in kleine roosjes. Spoel ook deze roosjes weer af en doe in een kom. Klein beetje water erbij, afdekken met magnetronfolie en 4 minuten op vol vermogen in de magnetron zetten. Als het goed is, is de broccoli dan gaar. Haal het folie van de kom, giet eventueel resterend water weg en zet apart.
Maak de makreel schoon en leg ook die in een kommetje.
Klaar!
Serveer de aardappelsalade met de broccoli en makreel.

Tips:

• Voor extra lekkere broccoli giet je nog een scheutje sesamolie over de broccoli als deze gaar is.
• Afhankelijk van het vermogen van je magnetron kunnen de aardappelen en broccoli sneller gaar zijn. Houd hier rekening mee en controleer eventueel regelmatig de gaarheid!
• Sneller klaar? Gebruik geschilde, voorgesneden aardappelen, of aardappelen die je niet meer hoeft schoon te maken en met schil en al kunt eten (zoals krieltjes)
• Supersnel klaar? Gebruik ook voorgesneden broccoli en gerookte makreelfilets, zodat je de makreel niet meer schoon hoeft te maken.

Stoofperen zelf bereiden

In de winkel en op de markt kun je ze weer krijgen: stoofperen! Keiharde peren, totaal ongeschikt om rauw te eten, maar heerlijk als je ze stooft. Het basisrecept is eenvoudig, maar je kunt er alle kanten mee op.

Wat heb je nodig (voor de hoeveelheden: zie recept):

• stoofperen
• suiker
• kaneel (poeder of een stokje)

Wat moet je doen:
Schil de peren. Je kunt de peren heel laten, of in partjes snijden.
Als je de peren heel houdt, moet je het steeltje een beetje schoon schrapen.
Als je ze snijdt, moet je wel het klokhuis verwijderen.
Weeg de schoongemaakte peertjes. Per kilo peertjes gebruik je ongeveer 150-200 gram suiker, afhankelijk van de soort peertjes en de gewenste zoetheid.
Doe de peertjes en suiker in een pan. Voeg zoveel water toe dat de peertjes onder water staan. Voeg wat kaneel naar smaak toe en breng aan de kook.
Als het water kookt, zet je het vuur laag en laat je de peertjes 1-2 uur koken, afhankelijk van het soort peertjes en hoe groot je de stukken peer hebt gelaten.
Als je een vork eenvoudig in de peertjes kunt steken, zijn ze gaar.

Serveer lauwwarm met vla (bijvoorbeeld deze karamelvla) of maak de peertjes in: Schep de kokend hete peertjes in schoongemaakte glazen potten met bijpassend deksel (geen plastic deksel). Giet er zoveel kookvocht bij dat de peertjes onder water staan. Draai snel het deksel op de pot en keer de pot om: de pot staat nu op het deksel. Laat de pot helemaal afkoelen.

Tips:

• Je peertjes worden mooi rood met een scheutje azijn erbij. Je kunt eventueel ook de roze suiker gebruiken die je hiervoor speciaal in de winkel kunt kopen.
• Je kunt in plaats van water ook wijn, druivensap of vlierbessensap gebruiken. Pas eventueel de hoeveelheid suiker aan.
• In plaats van kaneel kun je ook andere specerijen gebruiken. Anijs bijvoorbeeld, dat is erg lekker. Of koekkruiden, of kruidnagel... Echte "winterse specerijen" zijn het lekkerste.
• Je glazen potten goed schoonmaken doe je met kokend heet water en soda: doe 1 el soda in een glazen pot en vul de pot volledig met kokend water. Giet ook wat heet water in het deksel. Laat de pot even staan en leeg hem dan in de gootsteen. Vul de pot opnieuw met kokend water om de soda-resten te verwijderen. Zet de potten en deksels omgekeerd op een schone theedoek, totdat je klaar bent met de stoofpeertjes.

Zelfgemaakte karamelvla met Winterjannen

Winterjannen?

Hmhm! Lekker hoor! ;)

Winterjannen zijn een stoofpeertjesras en nu ik ze ontdekt heb, vind ik ze eigenlijk lekkerder dan de gebruikelijke Gieser-wildeman. Een snel onderzoekje (hier, hier en hier) wijst uit dat deze Winterjannen (of Kleiperen, zoals ze ook wel worden genoemd) inheems zijn en al sinds ongeveer 1700 in Nederland voorkomen. Ze werden veel gekweekt in Noord- en Midden-Nederland.
Ze koken mooi rood en het vruchtvlees blijft stevig. Ze zijn erg geschikt om in hun geheel te koken en dan mooi te serveren op een schaaltje.
Ik heb een flinke zak gekregen, heb het nog niet gewogen maar het is zeker meer dan 2 kilo. Lekker!

Ik maakte ze eerst voor ons toetje: karamelvla met een stoofpeer. Oeioeioei....dat lust ik elke week wel!
De karamelvla is eenvoudig te maken, maar veel lekkerder dan die uit de supermarkt. Hoe kan dat toch telkens hè, dat zelfgemaakt eten zoveel lekkerder is :p

Karamelvla met stoofpeer

We hadden nog wel wat over van de karamelvla, denk dat deze hoeveelheid geschikt is voor 3 tot 4 personen, afhankelijk van de portiegrootte.
Het recept voor stoofpeertjes komt later deze week.

Wat heb je nodig voor karamelvla:

• 85 gram suiker
• 25 ml water (scheut water)
• 1/2 liter melk
• 25 gram custardpoeder

Wat moet je doen:
Giet wat melk bij het custardpoeder om een papje te kunnen maken. Zet apart.
Smelt de suiker in een pan, op laag vuur. Niet roeren, dan breek je de suikerkristallen.
Als de suiker volledig amberkleurig is geworden, giet je er voorzichtig(!) het water bij. Dan de melk erbij en aan de kook brengen. Blijf kloppen met een garde, zodat de karamel oplost in de melk. De melk krijgt een steeds bruinere kleur.
Als de melk kookt en de karamel is opgelost, giet je er het custardpapje bij, onder voortdurend roeren. Zorg dat je geen klontjes krijgt!
Laat nog ongeveer 3 minuten doorkoken en dikker worden. Laat afkoelen, roer af en toe door zodat er geen vel op de vla komt.
Serveer lauwwarm of koud, met of zonder stoofpeertje.

Tips:

• Het toevoegen van het water aan de karamel is heel gevaarlijk: het spettert en de spetters zijn heel heet. Laat dit dus niet door kinderen doen!
• Wil je zeker weten dat je geen klontjes hebt? Haal dan de vla door een zeef.
• De vla is ook heerlijk met een beetje slagroom.

Libanese melkpudding - Glutenvrij

Met de website 'foodgawker' kan ik mij uren vermaken. Heerlijk plaatjes kijken met lekker eten... Vaak krijg ik hierdoor ook weer inspiratie om zelf te koken en smaakcombinaties te maken.
Ineens kreeg ik een Libanese melkpudding onder ogen. Dat is bijzonder...
De melk wordt dik gemaakt met kleefrijstmeel en is daardoor glutenvrij. Het is eenvoudig te maken en je kunt de smaak aanpassen aan je eigen voorkeur. In de tips onder het recept staan een aantal voorbeelden.
In het recept werd 'meskeh' gebruikt, iets dat ik niet ken en ook geen idee van heb waar ik het kan kopen. Gelukkig is het alleen belangrijk voor de smaak, dus besloot ik het weg te laten. Pistachenootjes had ik ook niet...maar wel stoofpeertjes. Niet zomaar stoofpeertjes, maar stoofpeertjes met anijs. Lekker! Echt een aanrader. Deze combinatie van midden-oosterse smaken (oranjebloesemwater, rozenwater) met anijs was best lekker. Het is geen zoet toetje, als je wilt, kun je er nog wat extra suiker in doen. De structuur kan ik niet met iets vergelijken: het is een beetje stevig, maar niet zo stevig dat je er een schep uit kunt nemen en dat je dan een 'gat' ziet.

Libanese melkpudding met stoofpeertjes

Wat heb je nodig (2 personen, ruime portie):

• 1/2 L melk
• 60 gram kleefrijstmeel (te koop bij de toko)
• 50 gram suiker
• 1 el oranjebloesemwater
• 1/2 el rozenwater
• stoofpeertjes

 Wat moet je doen:
Doe de melk, kleefrijstmeel en suiker in een pan. Klop het mengsel goed door met een garde en breng aan de kook. Blijf voortdurend roeren, want het rijstmeel zorgt anders voor een dikke klont op de bodem van de pan. Als het kookt, laat je het mengsel nog 5 minuten doorkoken. Blijf roeren.
Voeg dan de waters toe en kook nog 1 minuut door.
Giet de pudding in twee kommetjes en laat afkoelen. Als de pudding afgekoeld is, is het dik geworden.
Serveer met een schepje stoofpeertjes.

Tips:

• In plaats van kleefrijstmeel kun je ook maizena gebruiken.
• Andere smaakcombinaties:
• pistachenootjes in plaats van stoofpeertjes
• vervang de oranjebloesem- en rozenwater met 1 tl kaneel (voeg direct toe aan de melk). Lekker met kort gestoofde appelstukjes.
• vervang de oranjebloesem- en rozenwater met 1 el cacao (voeg direct toe aan de melk, zorg dat er geen klontjes ontstaan)
• vervang de oranjebloesem- en rozenwater met 1 tl koekkruiden (direct toevoegen aan de melk) en serveer met wat stukjes speculaas of pepernoten.

Daring Baker Challenge - Hartige taart

Bij de Daring Bakers is het niet vaak simpel. Ook deze hartige taart niet.
Maar...je mocht wel zelf een invulling geven aan de hartige taart: "Hannah of Rise and Shine was our October 2013 Daring Bakers’ hostess and she challenged us to bake our own double crusted savory pot pies. Using any from-scratch crust and filling we choose, we were allowed to get completely creative with our recipe, showing off the savory flavors and fillings from our own home or region."

Kijk....dat is leuk! Een hartige taart dus, met een korst aan zowel de boven- als onderkant. Die je zelf moet maken, maar ook zelf mag kiezen. En de vulling mag je ook zelf weten! :p Natuurlijk zijn er ook dit keer weer recepten gegeven, voor een hartige taart met kip en met pizzasmaken. 'Helaas' leek het mij allebei niets en ben ik zelf aan het experimenteren gegaan. En dan gaan er wel eens dingen mis :P

Ik besloot om een een korstdeeg te maken, deels met volkorenmeel. Ik had dat bij een aantal recepten op internet ook gezien, leek me wel wat. Als vulling gebruikte ik een heleboel groenten, ongeveer volgens dit recept. Tot zover alles goed. Dan de bovenste korst. Ik zag het niet zitten om nog een keer korstdeeg er overheen te doen, maar ik had iets gezien met 'koekjes' van zoete aardappel. Tjah...toen ging ik de mist in... Die koekjes waren gewoon niet lekker... Droog, smakeloos...jammer.

Hartige taart met boven- en onderkorst

Dit keer geen uitgeschreven recept, maar wel de links naar andere recepten... Volgende challenge beter!